* ( « وَإِلَيْه يُرْجَعُونَ » ) * اين سبب ديگرى است ، براى اينكه اسلام را به عنوان دين ابتغا كنند و بطلبند ، براى اينكه بازگشتشان به اللَّه ، مولاى حقيقيشان است ، نه به آن چيزى كه كفرشان و شركشان ايشان را به سوى آن هدايت مىكند . * ( « قُلْ آمَنَّا بِاللَّه وَما أُنْزِلَ عَلَيْنا » ) * در اين جمله به رسول اللَّه ص دستور مىدهد كه بر طبق ميثاقى كه از او و غير او گرفته شده ، رفتار كند ، و از جانب خود و همه مؤمنين از امتش بگويد : * ( « آمَنَّا بِاللَّه وَما أُنْزِلَ عَلَيْنا . . . » ) * و اين از جمله شواهدى است كه شهادت مىدهد بر اينكه منظور از ميثاق ، ميثاقى است كه از همه انبيا و امتهاى ايشان گرفته شده ، كه به آن اشاره شد . * ( « وَما أُنْزِلَ عَلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ . . . » ) * نامبردگان در اين آيه ، انبياى آل ابراهيمند ، و اين آيه خالى از اين اشعار نيست كه مراد از اسباط همانا انبيا از ذريه يعقوب و يا از اسباط بنى اسرائيل هستند ، مانند : داوود ، سليمان ، يونس ، ايوب و ديگران . * ( « وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ . . . » ) * در اين جمله ، مساله عموميت مىيابد ، تا شامل آدم و نوح و سايرين نيز بشود و در جمله : * ( « لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَه مُسْلِمُونَ » ) * همه را يك جا جمع فرموده است . * ( « وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْه . . . » ) * در اين آيه بيان مىكند : آن موردى كه نسبت به آن ميثاق گرفته نشده كجا است ، و آن غير اسلام است . و اين تعبير خود تاكيد وجوب عمل بر طبق ميثاق است . بحث روايتى در مجمع البيان از امام امير المؤمنين على ع روايت كرده كه فرمود : « خداى تعالى از انبياى قبل از پيامبر ما ، ميثاق گرفت كه به امتهاى خود خبر بعثت آن جناب و علائم و صفاتش را بدهند ، و به آمدنش بشارت داده ، دستور دهند كه آن جناب را تصديق كنند . » « 1 »

--> ( 1 ) مجمع البيان ج 1 و 2 ص 468 ط تهران .